Liên quan đến nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại kỳ họp thứ 7 của Quốc hội về tính hợp lý của quy định tại Điều 13 của Dự thảo luật (khi áp dụng thuế bảo vệ môi trường sẽ bỏ quy định về thu phí xăng, dầu, song mặt hàng khác như than vẫn tiếp tục chịu phí môi trường), ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chínhvà Ngân sách giải trình: phí xăng, dầu hiện hành thực chất là khoản thu mang tính chất thuế vì được thu vào sản phẩm xăng, dầu, không phân biệt mục đích sử dụng, số thu phí nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước. Xét về bản chất, phí áp dụng đối với quá trình sản xuất ra hàng hóa gây ô nhiễm, song đến nay, về cơ bản, xăng, dầu tiêu thụ trong nước lại là hàng nhập khẩu (được sản xuất ra từ nước khác).

Bên cạnh đó, hiện nay các cơ sở sản xuất, chế biến xăng, dầu, cơ sở khai thác dầu thô phải nộp các khoản phí môi trường đối với nước thải, chất thải rắn và hoạt động khai thác khoáng sản. Khi áp dụng Luật thuế bảo vệ môi trường thì doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ nộp các khoản phí trên.

Do vậy, việc chuyển từ thu phí xăng, dầu sang thu thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu là phù hợp với bản chất nguồn thu. Riêng đối với than là mặt hàng mà quá trình khai thác, chế biến thành phẩm gây ô nhiễm nghiêm trọng cho đất đai, nguồn nước và không khí thì cần thiết phải áp dụng phí môi trường cho quá trình khai thác để bù đắp một phần chi phí khắc phục hậu quả môi trường tại địa phương nơi khai thác. Còn thuế bảo vệ môi trường đối với than là nghĩa vụ tài chính mà người tiêu thụ than phải thực hiện do tiêu thụ sản phẩm gây ô nhiễm.

Quy định như vậy nhằm định hướng người tiêu dùng sử dụng tiết kiệm, hiệu quả loại sản phẩm này. Vì vậy, quy định như Dự thảo luật là hợp lý.

Về đối tượng chịu thuế, Thường trực Ủy ban Tài chính và Ngân sách đưa ra hai loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất đồng ý với dự thảo như đã trình Quốc hội, trước mắt chỉ quy định 5 nhóm đối tượng chịu thuế. Loại ý kiến thứ 2 (cũng là ý kiến được nhiều đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại kỳ họp thứ 7) yêu cầu bổ sung mặt hàng thuốc lá và thuốc diệt cỏ vào diện chịu thuế bảo vệ môi trường.

Dung hòa hai nhóm ý kiến này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên đề nghị áp dụng điều khoản “quét”, theo đó giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định các đối tượng chịu thuế khác (ngoài 5 nhóm đối tượng đã nêu trong Luật).

Ngoài ra, thể hiện quan điểm về việc có nên thu tiền lập Quỹ bảo trì đường bộ thông qua giá xăng, dầu hay không, ông Hiển cho rằng, việc thu Quỹ bảo trì đường bộ thông qua xăng, dầu là không hợp lý.

Về phương pháp tính thuế, Thường trực Ủy ban Tài chính và Ngân sách thiên về phương án áp dụng mức thuế tuyệt đối để tạo sự đơn giản, minh bạch trong tổ chức thực hiện.